Ondo kontserbatutako dolare-baserri honetan ikus daiteke nola, mendeetan zehar, eguneroko bizitza sagardoaren ekoizpenaren, lurraren eta lanaren inguruan antolatzen zen. Esperientzia hau sagardotegi batera bisita eta bazkariarekin osatzen da, ondarea, kultura eta gastronomia uztartzen dituen ibilbide borobila sortuz.
Igartubeiti baserria: bizitza, lana eta ekoizpena
Igartubeiti ez zen etxebizitza hutsa, produktu ezberdinen ekoizpenerako espazioa baizik, non pertsonek, animaliek eta lanbideek teilatu bera partekatzen zuten. Etxe osoan zehar ibiliko zara espazio bakoitzak zuen funtzio zehatza ulertzeko.
Beheko solairua: baserriko egunerokoa
Sukaldea, etxearen bihotza
Beheko solairuan sukaldea dago, familiaren bizitzaren erdigunea. Sua lurrean egiten zen zuzenean, bai janaria prestatzeko bai etxea berotzeko. Su horren inguruan bazkariak partekatzen ziren, jakintzak transmititzen eta baserriko egunerokoa antolatzen zen ere.
Logelak
Sukaldearen ondoan familiak lo egiteko erabiltzen zituen hiru gelak daude. Oinarrizkoak eta erosotasun handirik gabeak ziren, ingurunearekin eta eguneroko lanarekin estuki lotutako bizimodu xumea islatuz.
Lihoa eta ehungintza
Solairu berean lihoa eta ehungintzari eskainitako espazio txiki bat dago. Inguruan landatzen zen lihoa, etxean lehortu, orraztu eta harilkatzen zen, ondoren arropa eta eguneroko ehunak egiteko. Espazio honek etxe barneko lanen garrantzia azpimarratzen du.
Upeltegia eta ukuilua: sagardoa animalien alboan
Beheko aldean upeltegia ere badago, ukuiluaren barruan kokatua. Familiak izan ohi zituzten animalia gutxi hoiek egurrezko kupelen ondoan zeuden. Animalien berotasunak etxeko tenperatura egonkor mantentzen laguntzen zuen, muztioaren hartzidura erraztuz ere. Baliabideen aprobetxamenduaren adibide bikaina da honako hau.
Goiko solairua: lana, biltegia eta tradizioa
Dolarea: Igartubeiti Baserriaren arima
Goiko solairura igota, baserriko elementurik adierazgarriena aurkitzen dugu: dolarea. Egurrezko egitura erraldoi honek sagarrak zanpatu eta muztioa lortzeko balio zuen. Dolareak lan kolektiboa eskatzen zuen eta baserriko bizitzaren erritmoa markatzen zuen. Sagardorik gabe, ez zegoen dolare-baserririk.
Ganbara: artoa lehortu eta gordetzeko
Dolaren ondoan ganbara dago, ongi aireztatutako espazioa, artoa gordetzeko eta lehortzeko erabiltzen zena. Euskal Herrira iritsi zenetik oinarrizko elikagaia izan zen artoa, eta solairu honetako altuerak eta aireztapenak alea hilabetez ondo kontserbatzea ahalbidetzen zuen.
Zurgintza: egurra funtsezko baliabide gisa
Solairu honetan zurgintzarako gune txiki bat ere badago. Bertan tresnak, nekazaritzako lanabesak eta baserria, dolarea edo kupelak mantentzeko beharrezko piezak egiten eta konpontzen ziren. Egurra funtsezko materiala zen, eta haren lanketa ezinbestekoa.
Erleen gunea
Etxeko beste txoko berezi bat erleentzat gordetakoa da. Garai batean, eztia zen gozagarri natural bakarrenetakoa, bai elikaduran bai sendagai gisa erabiltzen zena. Espazio honek ere baserriaren izaera autohornitzailea erakusten du.
Txalaparta: sagardoaren eta komunitatearen soinua
Goiko solairuan txalaparta txiki bat ere aurkitzen dugu, sagardoaren munduari estuki lotutako euskal perkusio-tresna. Jatorria dolare-baserrietan du, sagardo berria prest zegoela iragartzeko, auzokoak deitzeko edo une bereziak ospatzeko jotzen baitzen. Bi lagunek egurrezko oholak kolpatuz erritmozko elkarrizketa sortzen dute, gaur egun euskal kulturaren ikur bihurtua.
Igartubeititik sagardotegira: esperientzia osoa
Baserriaren bisita bertako sagardotegi batean visita eta bazkariarekin osatzen dugu, historia zapore bihurtzen den lekua.
Bisita gidatuan zehar Euskal Sagardoa dastatuko duzu, bertako sagarrekin soilik egindako sagardoa, eta honen ekoizpen-prozesu osoa gertutik ezagutuko duzu.
Txotxean ere dastatuko duzu sagardoa, kupela ireki, sagardoa zuzenean upelatik dastatu, nola zerbitzatu behar den ikasi eta gure lurraldean hain errotua dagoen erritu sozial honetaz gozatzeko aukera izango duzu.
Sagardotegiko menu tradizionala
Esperientzia sagardotegiko menu klasikoarekin borobiltzen da:
- Bakailao-tortila
- Bakailao frijitua piperrekin
- Txuleta parrillan
- Idiazabal gazta intxaur eta irasagarrarekin
Guzti hau sagardoa txotxean edo botilan dastatzen duzun bitartean.
Esperientzia osoa eta malgua
Esperientzia hau garraioarekin edo garraiorik gabe erreserbatu daiteke, bisitari mota eta behar ezberdinetara egokituz. Euskal kultura gertutik ezagutu nahi dutenentzat proposamen ederra da, ondarea, tradizioa eta gastronomia uztartzen dituena.
Gure irteeren inguruko informazio gehiago:
IGARTUBEITI BASERRIA ETA SAGARDOTEGIA
IGARTUBEITI BASERRIA ETA SAGARDOTEGIA GARRIO/GIDAREKIN
